Interview Schakels
Lees hier een interview van Bert van Bourgonje uit december 2024, geschreven door Peter Hovestad. Een stuk waar meneer Van Bourgonje enorm trots op was en zijn levensverhaal weerspiegelt:
"In één woord klasse!!
Hoe bepalend zijn toch vaak die kinderjaren. Ook hier. Een katholiek gezin in Haarlem, zes kinderen in zeven jaar en toch runde moeder ook nog de kruidenierszaak, terwijl vader dagelijks onderweg was in zijn melkwijk. Wat nam Bert van Bourgonje mee? ‘Hard werken word je niet slecht van.’ Aldus geschiedde. Met zijn eerste vrouw Nel opende hij precies veertig jaar geleden hotel Merlet. Het zou letterlijk een van de smaakmakers van Schoorl worden.
Nog een les die Bert van Bourgonje daar in Haarlem al leerde, niet op school, maar gewoon thuis, waar moeder naar beneden holde als de winkelbel rinkelde. ‘Het draait om inzet, goede producten en ze moeten je wat gunnen.’ Zo was het toen hij Hotel Merlet met inpandig het restaurant Fleurie opende, en zo is het nog altijd, nu al een kwarteeuw zoon Martin en partner Nelleke Restaurant Hotel Merlet leiden. Inmiddels lijkt de status van Merlet als visitekaartje van Schoorl vanzelfsprekend, je zou bijna vergeten hoe hobbelig de weg ernaartoe was. De nu 81-jarige oprichter blikt voor een keertje terug. In de sfeervolle bibliotheek van Merlets grand café Bourgogne, met op ’t tafeltje voor hem het uitpuilende oude gastenboek, zowat twee keer zo dik als de gemiddelde statenbijbel. Met de paplepel ingegoten, het cliché klopt. Het ondernemerschap lonkte. De jonge Bert keek als magazijnbediende gretig om zich heen bij De Gruijter, vervolgens ook bij Simon de Wit. Hij koos voor de tweejarige levensmiddelenschool in Utrecht om zijn middenstandsdiploma te halen.
Pakte meteen het diploma rookwaren mee. Heel praktisch gericht dus. En: ‘Ik wilde niet te lang studeren.’ De liefde stuurde hem vervolgens in de richting van de horeca. Z’n (aanstaande) schoonfamilie exploiteerde in Haarlem Noord een zaal met driehonderd stoelen. Daar zette Bert z’n eerste schreden als ondernemer. Ook ontdekte hij, in een tijd waarin een beginnende André van Duin nog als bandparodist op ‘zijn’ podium stond, dat die gastvrijheid van de horeca nóg beter beviel dan de levensmiddelenbranche. ‘Het werd met recht laat ’s avonds, maar het verdiende goed.’ Het pad was ingeslagen.
Hotel Schoorl
In twee stappen belandden Bert en Nel al jong in Schoorl. Z’n schoonvader kocht eerst in Alkmaar Het Wapen van Heemskerk en toen Hotel Schoorl aan de Laanweg. Het waren boeiende én zware jaren, herinnert Bert zich. Ook toen al wilde hij in het relatief onbekende Schoorl, dat toeristisch niet in de schaduw kon staan van dat fameuze Bergen, inzetten op een ‘hogere markt’. ‘Kwaliteit, goede wijnen, optimale gastvrijheid. ’s Avonds was je er nog in touw, dan snel naar huis, we woonden toen nog in Zuid-Schermer, en bij het ontbijt stond je er weer.’ Leerzame jaren waren het, maar Bert kon er niet volledig z’n eigen ding doen, hij was geen eigenaar.
Erica
Ogenschijnlijk liep het uiteindelijk verkeerd af. Begin jaren tachtig, toen Nederland in een economisch dal zat, ging het mis, Bert en Nelleke raakten werkloos. Het heeft zo moeten zijn, wordt vaak achteraf gezegd. En inderdaad, voor Bert van Bourgonje was dit het startsein voor hét avontuur van zijn leven. ‘Ik weet nog hoe m’n advocaat me wees op Erica aan de Duinweg, nota bene in de buurt van Hotel Schoorl. Voordien was hier het pension Erica, nu was dit de naam van een particulier verzorgingshuis, compleet met binnen- en buitenzwembad en sauna.
Voor ons gezin met drie jongens was het ook aantrekkelijk omdat er een dienstwoning bij was, we zouden niet meer elke dag heen en weer hoeven.’ Erica was failliet gegaan en stond al een tijdje te koop. Bert ziet zichzelf nog die eerste keer binnenlopen. Zijn oordeel toen? ‘Het was een uitgeleefde bende. We hebben twintig containers vuil afgevoerd!’ Maar dat was zowat een jaar later. Want Bert zag wel meteen de mogelijkheden en een prachtige uitdaging, maar begreep ook dat een grootscheepse verbouwing noodzakelijk zou zijn om de droom van een echt kwaliteitshotel en dito restaurant waar te maken. ‘Praten, praten, praten, ofwel, bloed, zweet en tranen. Toen we het ten slotte eens werden over de prijs en we bij de bank de lening voor de verbouwing rond hadden, misten we nog het budget voor de inrichting. Gelukkig waren drie particulieren bereid bij te springen.’ Terzijde, dat laatste leverde ook weer heel uiteenlopende ervaringen op. ‘De een wilde z’n geld sneller terug dan afgesproken, de ander zei ‘laat maar zitten’ toen we hem wilden terugbetalen.’ De ingrijpende transformatie van Erica, waarbij bijvoorbeeld alle kamers douche en toilet kregen, ging in een onwaarschijnlijk snelle drie maanden, zodat het hotel nog in het voorseizoen van 1984 open kon. Een knipseltje in dat oude gastenboek verklaart de naam van het hotel. Simpel gezegd is merlet een merel-achtig vogeltje dat toen in het gemeentewapen van Schoorl en nu in dat van Bergen is opgenomen. Het was knokken, die begintijd, herinnert Bert zich. Maar net als de goede keeper dwingt ook de goede ondernemer kennelijk het geluk af. Het oude gastenboek getuigt ervan. De hele omgeving keek ervan op, maar Van Bourgonje vond wel degelijk economisch staatssecretaris P. van Zeil bereid zijn hotel te openen,
Goed voor de publiciteit. Nog spectaculairder: de Bourgonjes en hun hotel haalden de Wallstreet Journal als voorbeeld van Hollandse ondernemerszin. ‘We hadden een goede start’, oordeelt Bert met plezier veertig jaar later.
Klasse
De keuze voor kwaliteit werkte. Hij leefde zich uit in zijn kennis van en liefde voor goede wijnen, zij bracht kunst en kunstenaars naar het hotel. Buiten het seizoen ontpopte Merlet zich al heel snel als locatie voor conferenties, trainingen, bruiloften en de betere partijtjes. Binnen de kortste keren hapte Bert gretig toe, toen
hij het oude raadhuisje van Schoorl van de gemeente erbij kon huren. Zo had hij er naast het hotel weer een kleine historische ruimte bij voor speciale etentjes of vergaderingen.
Het gastenboek puilt vanaf die eerste bladzijden uit van de loftuitingen. in alle soorten en maten, maar die ene vat het allemaal kernachtig samen:
‘In één woord, klasse!!’.
Ster
Een ander loopt in die zomer van 1984 wat op de zaken vooruit. Toch zijn het, snel neergekrabbeld na een etentje, profetische woorden: ‘Op naar de ‘ster’.’ Die ster, de eerste Michelinster, moest Merlet nog wel wat jaartjes op wachten. Of eigenlijk is ‘wachten’ niet het goede woord, legt Bert uit. ‘Het overkomt je, onverwachts.., geweldig gewoon, de
felicitaties, de sfeer. We wisten dat Alan Pearson, onze chef destijds, heel goed kookte. Maar je moet niet bewust focussen op zo’n ster, dan gaat het fout, zit je jezelf op te poetsen. Het moet heel natuurlijk gebeuren.’ Merlet kreeg de ster, die het sindsdien jaar na jaar en met verschillende chef-koks behield, in 1998.
Een jaar later, hij werd 65, droeg Bert van Bourgonje de leiding over aan zijn zoon Martin. Restaurant en hotel begonnen aan een nieuwe periode.
De directeurswoning maakte bijvoorbeeld plaats voor nieuwbouw. In de loop van de tijd zou Merlet vier keer zo groot worden als bij de start in ’84. Bert moest loslaten. Nog altijd is hij kind aan huis in Merlet, ‘maar ik bemoei me nergens mee’, verzekert hij. Senior is trots. ‘Martin en Nelleke hebben er hard aan gewerkt.’"